เรียนรู้การผลิตผ้าฝ้ายทอมือแบบโบราณ
|
เรียนรู้การผลิตผ้าฝ้ายทอมือแบบโบราณ |
| |
|
|
ชาวบ้านดอนหลวงสืบสานมรดกภูมิปัญญาการผลิตผ้าฝ้ายทอมือแบบโบราณ มาตั้งแต่สมัย ปู่ ย่า ตา ยาย ถ่ายทอดต่อกันมารุ่นต่อรุ่นเป็นเวลากว่า ๒๐๐ ปี... และยังนำการทอผ้าบรรจุไว้ในหลักสูตรการเรียนของโรงเรียนบ้านดอนหลวง เพื่อถ่ายทอดความรู้การผลิตผ้าฝ้ายทอมือแบบโบราณให้ลูกหลานช่วยกันสืบสานต่อ
|
นักท่องเที่ยวที่เดินทางมาถึงบ้านดอนหลวง หากสนใจที่จะเรียนรู้การผลิตผ้าฝ้ายทอมือแบบโบราณ สามารถแวะเข้าไปชม และทดลองใช้เครื่องมือต่างๆ ตลอดจนทดลองทอผ้าด้วยตนเอง ชาวบ้านดอนหลวงแต่ละบ้าน ยินดีทำหน้าที่เป็น ครู สอนทุกกระบวนการที่เป็นภูมิปัญญาของบ้านดอนหลวง และที่จะพลาดไม่ได้ นักท่องเที่ยวต้องแวะไปชม การทอผ้า ๔ ตะกอ ๒ คน เป็นการทอผ้าด้วยกี่ขนาดใหญ่ ใช้ช่างทอพร้อมกัน ๒ คน ๒๔ เท้าเหยียบ เพื่อให้ได้ผ้าฝ้ายทอมือแบบโบราณหน้ากว้าง ๒ เมตร สำหรับทำผ้าคลุมเตียง หรือนำไปใช้ประโยชน์อื่นๆ มีให้ชมที่กลุ่มบุญเมืองผ้าฝ้าย และกลุ่มทอผ้าสี่ตะกอ
ภูมิปัญญาการทอผ้าของชาวบ้านดอนหลวง
การผลิตผ้าฝ้ายทอมือแบบโบราณของชาวบ้านดอนหลวง ส่วนใหญ่ยังคงใช้เครื่องไม้เครื่องมือ และภูมิปัญญาแบบดั้งเดิม นักท่องเที่ยวสามารถเข้าไปชมการทอผ้าที่หลังบ้านของชาวบ้าน ซึ่งส่วนใหญ่แต่ละบ้านจะใช้หน้าบ้านเป็นร้านจำหน่าย ขณะที่หลังบ้านจะเป็นแหล่งผลิตผ้าฝ้ายทอมือแบบโบราณ
|
ฝ้าย ใช้ฝ้ายพื้นเมืองพันธุ์ที่ให้ปุยสีน้ำตาลอ่อน ชาวบ้านเรียกว่า สีขี้ตุ่น หรือ สีตุ่น เป็นสีที่สวยงามตามธรรมชาติ ปัจจุบันจะสั่งฝ้ายมาจากจังหวัดเชียงใหม่ แต่ตามบ้านก็ยังมีการปลูกฝ้ายให้ได้ชมบ้าง
อีดฝ้าย ทำจากไม้มีเกลียวคล้ายฟันเฟือง ใช้ปั่นหรืออีดเมล็ดฝ้ายออกจากปุยฝ้าย
ก๋ง ทำจากไม้ไผ่ เหลาให้โค้งคล้ายคันธนู สายก๋งทำด้วยหวายที่เหลาจนผิวมัน ลื่น ใช้ยิงฝ้ายหรือดีดฝ้าย
ซาลุ่น ทำจากไม้ไผ่ สานเป็นกระบุงหรือตะกร้าขนาดใหญ่ ใช้รองรับฝ้ายที่ยิงด้วยก๋ง ความยาวของซาลุ่นต้องมีขนาดที่พอเหมาะกับก๋ง
ไม้พันลูกหลี ทำจากไม้ไผ่เหลากลม เหมือนตะเกียบไม้ ใช้เป็นแกนกลางในการพันหรือคลึงปุยฝ้ายให้เป็นก้อนติดกับไม้ เรียกว่า การกิ๊กลูกหลี
กงผัดหลอด ใช้ปั่นฝ้ายจากลูกหลีให้เป็นเส้นด้าย
เปี๋ย อุปกรณ์สำหรับถ่ายเส้นด้ายให้เป็นวง ก่อนบิดม้วนเป็นเกลียวเพื่อนำไปย้อมสี
กวงกว๊าง และ บ่าก๊วก อุปกรณ์ในการต่อเส้นด้ายที่ผ่านการย้อมสีแล้ว เพื่อให้เส้นด้ายสีเดียวกัน เป็นเส้นเดียวกัน
หลักฮ้วน หรือ ผ่าขอขิ๋นหูก อุปกรณ์จัดแยกด้ายเส้นยืนที่พันอยู่กับบ่าก๊วกให้ด้ายอยู่ด้วยกันเป็นชุด ตามสีและจำนวนเส้นที่ต้องการ
กี่ทอผ้า เครื่องมือทอผ้าที่ถักทอเส้นด้ายให้กลายเป็นผ้าฝ้ายผืนงาม ก่อนนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์หลากหลายรูปแบบ
แหล่งที่มา : http://202.142.213.110/otop/ovc7/news1.php?id=12&idA= | | | |
